venres, 23 de decembro de 2016

A primeira enfermeira da Sanidade Pública - Isabel Zendal Gómez

"Cando o 30 de novembro de 1803, a corveta María Pita saía da Coruña rumbo a América, soamente unha muller ía entre a tripulación. A súa misión, coidar e protexer aos máis de vinte nenos, incluído o seu propio fillo, que formaban parte dunha expedición que cambiaría o rumbo da historia médica. Pero mentres os principais nomes dos responsables da coñecida como Real Expedición Filantrópica da Vacina pasaron á historia con nome e apelidos, tiveron que pasar décadas, séculos, para que se dilucidase a verdadeira identidade daquela valerosa muller sen cuxa incansable dedicación posiblemente non alcanzaría o éxito dita expedición.
Isabel Zendal Gómez, que así se chamaba, foi unha muller galega, de orixe moi humilde de quen se coñece moi poucos datos biográficos. Nacería en febreiro de 1773, filla de Jacobo Zendal e Ignacia Gómez. Tras ela virían polo menos tres fillos máis. Isabel creceu nun ambiente con grandes carencias, non en balde os seus pais eran pobres de solemnidade. Nos primeiros meses do novo século XIX, atópase a Isabel como Reitora da Inclusa da Coruña. Catro anos antes aparece unha fe de bautismo de Benito, o seu fillo, na Igrexa coruñesa de San Nicolás. 
Isabel traballou para converter a inclusa nun lugar acolledor e digno para os expósitos que alí vivían, ou sobrevivían. É posible que a súa boa fama como xestora do centro chegase a oídos do doutor Francisco Javier Balmis, un médico militar ao que se lle encomendou a dirección da Real Expedición Filantrópica da Vacina, impulsada grazas ao interese do propio rei Carlos IV. Balmis necesitaba que xunto ao equipo médico, viaxasen con el a América e as Filipinas, un grupo de nenos aos que se lles tería que ir inoculando o virus das vexigas para que o fluído chegase en óptimas condicións alén do mundo.  
Ademais dos dez nenos que se trouxo consigo desde Madrid para iniciar a devandita cadea, necesitaba outros tantos para continuar o proceso en alta mar. Consciente de que cos nenos tería que viaxar alguén que os vixiase e coidáseos para que o proxecto chegase, nunca mellor devandito, a bo porto, pronto se fixou naquela muller traballadora incansable que xa estaba afeita lidar con nenos aos que sabía coidar a nivel afectivo e físico. Así foi como Isabel Zendal uniríase á Real Expedición para estender a vacina das vexigas a todo o mundo coñecido de maneira altruísta para erradicar ou polo menos minimizar ao máximo, os efectos dun virus letal que xa se levou millóns de vidas en todo o planeta.  Despois de viaxar por infinidade de lugares do territorio da América española, e das Filipinas, Isabel Zendal non regresaría nunca máis a España. Os seus pasos pérdense en México, onde parece ser que se asentou o resto dos seus días xunto ao seu fillo Benito. 
A Organización Mundial da Saúde considerouna a mediados do século XX como a "Primeira enfermeira da historia en misión internacional".  Traducido ó galego de "Mujeres en la Historia" Ler máis no blog   "rochacarro   - No periódico  "El País"

luns, 19 de decembro de 2016

As mulleres tiveron prohibido a entrada na Biblioteca Nacional de España ata 1837, hoxe son máis lectoras que os homes

Usuarios da Biblioteca Nacional de España. Catro mulleres, dúas sentadas e dúas de pé, e un home de pé consultan libros nunha sala rodeada de andeis cheos de libros, en primeiro plano dúas mesas ateigadas de libros. Autor: Videa. 

As mulleres tiveron prohibida a entrada á Biblioteca Nacional de España ata 1837. Hoxe len máis que os homes. Segundo a última enquisa de hábitos de lectura en España publicada polo Ministerio de Educación e Cultura en 2015, as taxas de lectores son superiores nas mulleres, en termos anuais 66,5%, fronte ao 57,6% observado nos homes, diminúen coa idade e superan a media nos menores de 55 anos. Tamén son máis lectoras en formato dixital. Do mesmo xeito que o é para outras actividades culturais onde as taxas de asistencia a museos, arquivos teatro cinema, concertos e outros  espectáculos é superior entre as mulleres que entren os homes Tamén e segundo datos da mesma fonte, entre as mulleres é maior a afección pola escritura, 8,6% fronte ao 7% observado en homes, e pola lectura como antes mencionamos, (66,5% fronte ao 57,6%), con excepción da lectura profesional e a prensa, actividades ás que son máis asiduos os homes. Tocar un instrumento musical, facer fotografías ou vídeo son afeccións artísticas máis frecuentes entre os homes, que presentan así mesmo maiores taxas de asistencia anual a concertos de música actual e ao cinema. Se nos centramos no colectivo dos que fan teatro, baile ou danza, son máis altas as taxas observadas entre as mulleres, sendo tamén elas as máis asiduas a este tipo de espectáculos. Tradución deste artigo 

domingo, 2 de outubro de 2016

O 1 outubro de 1931, as mulleres obtiveron o dereito ao voto en España por 161 votos fronte a 131

O 1 outubro de 1931, as mulleres obtiveron o dereito ao voto en España por 161 votos fronte a 131. A deputada Clara Campoamor defendeuno así fronte a Vitoria Kent:  "Señores deputados: lonxe eu de censurar nin de atacar as manifestacións da miña colega, señorita Kent, comprendo, pola contra, a tortura do seu espírito ao verse hoxe en transo de negar a capacidade inicial da muller. Creo que polo seu pensamento debeu de pasar, nalgunha forma, a amarga frase de Anatole France cando nos fala daqueles socialistas que, forzados pola necesidade, ían ao Parlamento para lexislar contra os seus.

xoves, 16 de xuño de 2016

As pontes sobre o río Gafos


Traballo feito por Mario V.G. de 6ºD durante o curso 2015-16

Praza de Galicia

Traballo feito por Iago H. O. de 5ºC durante o curso 2015-16 e con motivo da saída de Orientación que tivemos co IES Sánchez Cantón.

Ver máis traballos do curso 2015-16

xoves, 14 de abril de 2016

Pasadizo secreto en Andrés Muruais


"O túnel contaba con dúas entradas. Unha no cuarto da caldeira do sanatorio e outra no garaxe da vivenda familiar. Só el o usaba. Tiña un tamaño considerable, duns dous metros de ancho e outros dous metros de alto, e contaba cunha coidada decoración, xa que as súas paredes estaban azulexadas .... "
 REFUXIO DURANTE A GUERRA CIVIL
Celestino Poza Cobas foi ademais un dos grandes referentes do republicanismo en Pontevedra. E iso pasoulle factura tras a Guerra Civil. "Confiscáronllo todo, incluído o diñeiro que tiña no Banco de España", lembra Isidro. Un saqueo que, tal e como lembran outros membros da súa familia, cebouse especialmente co sanatorio. Todo o material médico cirúrxico foi repartido en hospitais privados de Pontevedra e Vigo.

Ler máis en  Pontevedra Viva

luns, 14 de marzo de 2016

Tres rúas de Pontevedra


Traballo feito por Sonia B.  de 6ºD durante o curso 2015-16

Rúas:

1- Peregrina
2- Michelena
3- Avda. Vigo

mércores, 10 de febreiro de 2016

1890 - O Caciquismo en Galicia e Eugenio Montero Ríos


Arttigo relacionado

Arboredo do Pazo de Lourizán

Este fermoso e impresionante árboredo ten detrás del xa moitos anos de historia.  Dentro del temos o coñecido  Pazo de Lourizán , unha casa señorial situada no lugar de Herbalonga da parroquia de Santo André de Lourizán do concello de Pontevedra.
No século XV este predio foi habilitado como "granxa" e desta época conserva o pombal ameado de planta circular.
Hoxe este árboredo é considerado un dos máis grandes de Europa.
No século XIX, o pazo,  pertenceu a Buenaventura Marcó del Pont, despois de que llo mercase aos herdeiros de Francisco Genaro Ángel, irmán da súa muller. Foise logo adaptando aos tempos e converteuse en casa residencial e lugar de veraneo, cando residiu nela Eugenio Montero Ríos. Coñecido este,  como un dos representantes máis importantes do sistema caciquel daquela época, onde os votos se mercaban con favores. 
A Deputación de Pontevedra adquiriuno a comezos da década de 1940, comprándollo á Caixa de Aforros Provincial de Pontevedra e (unha quinta parte) á marquesa viúva de Alhucema. En 1943 cedeullo ao Ministerio de Educación para o seu uso como Centro Rexional de Ensinanzas, Investigacións e Experiencias Forestais; en  1946 converteuse en Escola Técnica Superior de Montes. 
Actualmente está integrado na estrutura do Centro de Desenvolvemento Sustentábel da Consellería de Medio Ambiente. O Centro de Investigacións Ambientais e Forestais de Lourizán ten por obxectivos principais a protección, conservación e mellora do patrimonio forestal de Galiza.

O pazo conta consta de  54 hectáreas de xardín, leira e arboredo, que mostran os distintos usos aos que se dedicou durante os séculos: granxa, xardín señorial e centro de investigacións forestais.
Medran nel numerosas árbores autóctonas como carballos, castiñeiros e bidueiros, pradairos e foráneas, como ciprestes, araucarias, cedros, magnolias ou alfaneiros, moitas delas traídas por xardineiros franceses. Varias destas árbores aparecen no Catálogo de Árbores Senlleiras da Xunta de Galiza. A Metasequia foi candidata a ser árbol europeo do 2015. 
Decórase con hórreos, un pombal, un invernadoiro de vidro de estrutura férrea, unha mesa de granito dunha peza ( extraída dun penedo da Illa de Tambo, estatuas de mármore branco etc., e varias fontes, como a da Cuncha, a dos Tres Canos, a do Patio e a da Gruta dos Espellos. Organízase en avenidas, a das Camelias, a dos Eucaliptos e a da Gruta dos Espellos.
A fonte da Cuncha  mandouna traer Eugenio Montero Ríos do Caribe.

Na mesa de pedra, de 6 metros de lonxitude
e dunha soa peza, tomáronse decisións políticas importantes, facendo axiña  que o palacio fora un lugar de encontro de xornalistas, intelectuais e artistas. Montero Ríos asumiu varias granxas máis e foi el que construíu o gran portón de ferro arredor do complexo. Daquela, Montero Ríos, chamou este parque, "Parque das Rías ". É por iso que os veciños coñecen  este conxunto como A Granxa de
Montero Ríos. Montero Ríos mandou contruir tamen  a igrexa de Os Praceres en 1888, onde  están enterrados el e a súa dona. Mandou construir "O Pavillón dos Hóspedes" en Praceres,  que despois se convertiría no  "Gran Hotel de Baños de Mar" . Sendo  hoxe a Colexio  Sagrado Corazón de Xesús, ou comunmente chamado o Colexio das Monxas.

Alejandro Rodríguez-Sesmero González


Este ano  2013 celébrouse o centenario do finamento de Alejandro Rodríguez-Sesmero González, o arquitecto que modernizou Pontevedra a finais do século XIX, durante os primeiros anos da Restauración. 

De ahí que o Concello de Pontevedra, nese curso, e neste primeiro trimestre,  desenrola o "Roteiro Sesmero", no cal imos  participar o alumnado do terceiro ciclo os días luns 28 de outubro, 6ºA e 5ºA, o  luns 4 de novembro, 6B e 6C, e o xoves 7 de novembro 5C e 5B. As tres saídas serán de 12:00 - 14:00 h. 

Adiantamos aquí unha pequena biografía deste importante persoeiro da cidade de Pontevedra:

Foi o brazo executor dunha sociedade e clase política da época que sacrificou os restos das murallas medievais en aras de proxectar unha cidade cosmopolita, con arquitectura ecléctica e afrancesada do mesmo xeito que as grandes urbes europeas onde se sentaban as bases para que a capital non fóra nunca máis cuestionada.

A don Alejandro Sesmero debémoslle, de 1880,  a antiga Avenida de Santa María  , o Palacete de Mendoza (o da foto), a actual Casa Consistorial, a  o deseño da Alameda (arriba na foto) e As Palmeiras, o Cemiterio Municipal de San Mauro, conxuntamente co seu pai o edificio da Deputación Provincial, a  Praza de Abastos, a reforma da capela da Virxe do Camiño e a actual Subdelegación de Defensa

O Concello fora construído sobre a Bastida Grande, unha das trorres da muralla, ó lado da "Porta da Vila", que tamén se chamou do Arrabal e de Santo Domingo. (ver mapa completo). Hoxe está porta é a entrada (porque foi trasladada)  do que foi durante moito tempo Facenda, preto da igrexa de San Francisco.

A problemática dos cemiterios urbanos (Alhóndiga, Sagasta ...) solucionouno  levando todos para San Mauro.

Tamén construíu os depósitos en San Mauro para a traída de augas na cidade, colocando así mesmo en varias rúas as soadas fontes de ferro fundido (a da foto). E prácticamente executou toda a expansión urbana de finais de século XIX deseñando e aliñando os viais cara a Ourense, Marín, Vigo e as rúas García Camba, Riestra, Sagasta, Andrés Muruais, Andrés Mellado ou Fernández Villaverde.

Alejandro Rodríguez-Sesmero González era fillo de Domingo Esteban Rodríguez Sesmero (Medina do Campo) do que tomou vocación e profesión. Pola súa participación conxunta en varios proxectos e utilización dunha arquitectura moi identificativa, a poboación comezou a referirse  a eles como “Os Sesmeros”, devindo o seu uso popular en Sesmeros.

Seu pai, Domingo Sesmero chegou a Galicia escapando dun conflito pola validez do seu título de arquitecto expedido na Real Academia de Matemáticas e Nobres Artes da Purísima Concepción de Valladolid no que se argumentaba que non pasara pola recente Escola de Arquitectura creada en 1844. Aínda que ao final lle foi recoñecida a súa validez, o seu prestixio naquelas datas quedara en entre dito,  polo que decidiu emigrar a Galicia, alcanzando o posto de arquitecto municipal na cidade de Vigo en 1871. Desempeño no que continuou ata 1886 en diferentes etapas debido a unha enfermidade  e onde lle axuda o seu fillo Alejandro Sesmero. Trasládase a vivir á Coruña desde onde continua realizando proxectos nas cidades de Santiago, Vigo, Pontevedra (a igrexa de San Andrés en Praceres), Cotobade, Caldas de Reis ou Tui.

O seu fillo Alejandro  obtivo o título de arquitecto na Escola Especial de Arquitectura de Madrid, nun momento en que aparelladores e arquitectos dirimían sobre as competencias duns e outros e ao que –como se fora unha maldición familiar- sucedéralle algo similar ó seu pai, como  se verá  máis adiante.

Alejandro, ante a primeira ausencia do seu pai no seu posto de traballo debido á mencionada enfermidade, pasou a ocupar o posto de Arquitecto interino de Vigo desde maio de 1875 ata xullo de 1876, momento no que o arquitecto titular de Pontevedra, Justino Flórez LLamas pasa a ocupar definitivamente o de Vigo deixando vacante o seu equivalente en Pontevedra

Como dun cambio de cromos se tratase Alejandro veu a Pontevedra tamén de interino e asinou durante once esplendorosos anos como Director Facultativo de Obras Municipais de Pontevedra, momento no cal unha parte da Corporación Municipal quere premialo co posto definitivo en agradecemento a tan bela reforma emprendida en todos e cada un dos seus proxectos. Pero unha parte da corporación mostra a súa oposición ao entender que está en posesión do título de Mestre de Obras e non de Arquitecto e que aínda que pode asinar para particulares, non así proxectos de obras oficiais, de uso público ou financiadas con fondos públicos, podendo aparecer, pola contra, como aparellador ou auxiliar dun arquitecto, salvo que non houbese arquitectos titulados en expectativa de ocupar a praza.

Para sorpresa de todos don Alejandro, ferido no seu orgullo, presenta a dimisión do seu cargo municipal á vez que solicita a legalización do seu título ante a Dirección Xeral de Instrución Pública, conseguíndoo ao mes seguinte. Restituído o seu prestixio e honor e por causas que se descoñece, abandona a muller e fillos e emigra a Arxentina onde o Goberno o nomea profesor na cátedra "Arquitectura e Debuxo Arquitectónico" da Facultade de Ciencias Físico-Matemática da Universidade Nacional de Córdoba, compaxinando a súa actividade docente coa realización de importantes obras. Falece o 22 de Outubro de 1913 na cidade de Córdoba.

Oficialmente a Alameda leva o nome de Arquitecto Sesmero. Logo tamén, na súa homenaxe , ten nome de rúa Alejandro Sesmero, a  que se extende dende a Avenida da Coruña ata a Santiña, e discurre paralela a Manuel Murguía  (preto de Pasarón). No plano estaría en D2


Información sacada basicamente de Cesar Abal, do blogue Pontevedra Viva. e de Pepi González Clavijo de "Las calles de Pontevedra".

Artigo relacionado:

Cambios importantes en Pontevedra de 1870 - 1900


Carlos Gómez-Reino Carnota


martes, 9 de febreiro de 2016

Isidro Parga Pondal - Autor do 1º libro científico en Galego

Isidro Parga Pondal,  autor do 1º libro científico en Galego .

Máis na wikipedia

A Moda Ideal - Incendio

Locais con solera de Pontevedra cidade


Co incendio do pasado luns 1 de febreiro  de 2016 , non só se  perdeu un edificio. Unha parte da historia pontevedresa morría coa Moda Ideal, que desde 1896 fornecera de teas e vestimenta a todo o que cruzase as súas portas. Os veciños de Pontevedra deron boa conta diso nas súas conversacións estes días e non poucos se puxeron a nomear e lembrar outros locais de corte similar, deses que consideramos emblemas da zona monumental, que acolleron xeracións de clientes e traballadores, e que se gañaron con suor formar parte da vida pontevedresa.


A rúa Real conta con tres establecementos únicos no seu xénero. A tenda de ultramarinos O Cisne leva desde 1941 servindo produtos a granel de alta calidade. «Chámame Santi», reza o cartón que colga do mandil do seu encargado. Unha mostra de proximidade a primeira vista. Presume de vender o que a el lle gusta e considera que cumpre sobradamente coa calidade esperada. O mellor para o cliente. É a terceira xeración dos Pérez que se pon tras o mostrador.

A ferraxería Galega atópase uns metros máis abaixo. Centos de pequenos caixóns poboan as súas paredes. De memoria, os seus traballadores atopan o que se desexe aínda que o cliente só teña unha mera idea do que busca, unha breve descrición. Non hai truco, son anos de experiencia, case setenta. Xusto ao seu lado, case parede con parede, colgan da porta cestas de vimbia. O traballo artesán e tradicional asume o papel protagonista en Cestigar e os seus máis de tres décadas de historia.

A madeira e a pedra son o fío condutor que une todos estes establecementos. Historia viva que impregna as paredes con anécdotas de clientes e traballadores. A farmacia de José Luís Domínguez Gómez, quizais máis coñecida por ser a farmacia da praza dá Verdura, leva inalterable desde a súa apertura en 1872. Só  se puxo  un novo chan de madeira anos atrás. O rexente actual tomou as súas rendas fai un par de décadas e cambiou o seu nome. A súa vella placa , e o seu nome aínda visible, aínda a conserva; Enrique Eiras.

Na praza de Curros Enríquez, a Droguería Moderna segue sendo un dos puntos clave para os estudantes de Belas Artes. O tempo non pasou por ela e a súa clientela renóvase cada ano. Á súa beira, os locais foron cambiando, pero as súas portas permanecen inalterables, desde 1924, como un clásico pontevedrés.

Irmá da tenda calcinada esta semana, A Moda Dabaixo atópase de loito. En 1896 viu tamén a luz grazas ao esforzo dos irmáns García, un deles, bisavó da actual traballadora do establecemento. O incidente, foi un duro golpe para eles. Un negocio familiar que sempre se dedicou á venda de roupa interior de cabaleiro, boinas, paraugas, camisas, maletas, baúis, e, nos últimos tempos, de pequenas locomotoras e trens de xoguete.

Seis locais que inspiran, que saben de moito, pois, as súas paredes, escoitaron de todo.

O CISE: Os Ultramarinos de toda a vida. Un belo lugar de madeira, que continúa coa venda a granel de froitos secos e especias. A calidade, a proximidade e o trato, as súas especialidades. foto capotillo

FARMACIA DA PRAZA DA VERDURA: Máis dun século vendendo saúde. O seu busto e a súa báscula son os seus acenos de identidade. Desde 1876, a farmacia estivo aberta sen apenas sufrir ningún cambio na súa estética . foto capotillo

FERRAXERÍA A GALEGA: Unha peza para cada cliente. Raro é o pontevedrés que non acudiu a eles buscando esa peza que lle faltaba. Centos de caixóns gardan parafusos, manillas e, sen dúbida, historias. foto capotillo

A MODA DE ABAIXO: De loito, pero con forzas. Aberta o mesmo ano que a Moda Ideal, en 1896, mira ao horizonte con ganas de seguir vendo entrar pola porta a vellos e novos clientes.

DROGERÍA A MODERNA : Máis viva que nunca. Desde 1924 sitúase en Curros Enríquez, pasando de xeración en xeración. Un punto de referencia non só en Pontevedra, senón en toda a comarca. foto capotillo

CESTIGAR: O arte do tradicional. Os produtos de vimbia son un habitual da rúa Real. Alí, na porta de Cestigar, os cestos artesáns dan boa conta do que oferta o interior.

martes, 2 de febreiro de 2016

Con nome de muller - Rueiro de Pontevedra

Pontevedra ten 196 rúas con nome de home e apenas 20 con nome de muller. É dicir, hai 10 rúas que rinden homenaxe a homes por cada unha adicada a mulleres

Clica na imaxe para ver quen son.

Traballo feito por Teresa G. C. (6ºC) durante o curso 2015-16

sábado, 23 de xaneiro de 2016

Cando acadou o título de cidade Pontevedra?

 É a Raíña Isabel II quen concede o título pero dada a súa minoría de idade asínao a súa Nai María Cristina que actúa como Rexenta.


“Desde hoy  (23 de noviembre de 1835)  en adelante llamen e intitulen Ciudad de Pontevedra a la que hasta ahora se ha llamado e intitulado Villa del propio nombre, que guarden y cumplan, y hagan guardar y cumplir esta mi carta y lo en ella contenido y que contra su tenor y forma no vayan, ni pasen, ni consientan ir ni parar, que así es mi voluntad”  Los festejos se recogieron el la prensa madrileña “con iluminación voluntaria, repique de campanas, música y hasta fuegos de artificio, además de otras demostraciones con que se  manifestaron de un modo muy positivo su gratitud y reconocimiento a la augusta dispensadora de este honor”

 Historia de Pontevedra de Xosé  Fortes.

Almirantes Matos

No ano 1655, o Almirante pontevedrés Juan García De Matos, Xefe dos galeóns de Nápoles, morre pelexando,  dun canonazo da Escuadra Francesa, preto da costa  de Barcelona.

Levaba 28 anos de constantes e leais fazañas. Deixou aos seus unha limpa folla de servizos. O título de cabaleiro da Orde de Santiago, que o recabara de Don Juan de Austria, e o Escudo que Felipe IV  lle otorgou , cunha chave, unha gadaña e un castelo á beira dereito, e no oposto a bengala de Maestre de Campo.
Juan García, foi un dos tres famosos Almirantes Matos, xunto con Juan de San Vicente  e o seu sobriño Domingo, Todos eles do arrabalde da Moureira.
Pasado un século, en 1758, un ancián membro da familia, Frei Bartolomeu Fernández, sexto neto do que fose Vicario de Mareantes, declaraba que os Matos eran persoas de calidade, honradez e estimación.  Esmeráronse  no servizo aos Católicos Reyes , de quen mereceu, para el  e para toda a familia e descendencia, a honra de expedir ao seu favor Reais Cédulas para que se lles gardasen todas as excepcións e privilexios que merecían polos seus destacados servizos.

No museo de Pontevedra hai unha copia das Reais Cedulas, folio 30 r.

Monumento os Navegantes de Pontevedra


"É un dos monumentos máis fermosos da cidade, o máis arquitectónico: un muro de sillares cun transparente no que figuraba orixinalmente o mapa de "Juan De La  Cosa". O seu emprazamento non foi casual: fronte á ría, para que os heroes da navegación aos que rende homenaxe intuísen os camiños que axudaran a abrir. A especulación cegoulle a vista e, a maiores, as intervencións desafortunadas: desapareceu a gran cadea que completaba a áncora dos galeóns de Rande, cambiáronse as letras orixinais de bronce, o relevo foi substituído..."

"A mediados do século XVI o pontevedrés Pedro Sarmiento de Gamboa cumpría 25 anos e xa atravesara o Atlántico. México, Guatemala, as Illas Salomón (participou na primeira expedición que as descubriu) ou Perú foron algúns dos seus destinos nos anos seguintes, nos que non faltaron problemas coa Inquisición. Era un destacado experto en ciencias como a astronomía, cosmógrafo, avezado navegante e posuidor dunha basta cultura, por iso é polo que o seu nome figure por dereito propio no monumento co que Pontevedra rende homenaxe aos pioneiros da navegación.

Situado nos xardíns das Palmeiras, o monumento foi inaugurado o 12 de outubro de 1959. Con vistas á ría figura a inscrición "Los hombres de estas rías que hallaron gloria por los caminos del mar" e na parte posterior os nomes dos navegantes escritos en letras de bronce:

1-Paio Gómez Charino,
2-Alvar Paez de Sotomayor,
3-Alfonso Jofre de Tenorio,
4-Juan da  Nova,
5-Pedro Sarmiento de Gamboa,
6-Gonzalo de Vigo,
7-Bartolomeu e Gonzalo de Nodal,
8-Juan de Matos (Ver Almirantes Matos)
9-Enrique McDonell de Conde,
10-José Gago de Mendoza
11- Casto Méndez Núñez.

O historiador Juan Xoga explica que o polígrafo Xosé Filgueira Valverde "era neses momentos e ata 1969 simultaneamente director do Museo e alcalde e o que fai é compatibilizar ambos os mundos, por exemplo realizando depósitos como o da áncora do monumento para que poidan ser utilizados en espazos urbanos".

A áncora procedía dos galeóns afundidos na batalla de Rande de 1702 e de feito existe unha fotografía onde se ve o ferro depositado nas Ruínas de Santo Domingo, sede inicialmente da Sociedade Arqueolóxica e posteriormente dependente do Museo.
Tamén procedía dos galeóns afundidos en Rande a gran cadea que a completaba e ambas redondeaban o conxunto de sillares e granito. Descoñécese (aínda que algunhas fontes apuntan a Agustín Portela) o autor do deseño, puramente arquitectónico: un muro de sillares de granito que no ángulo superior esquerdo inclúe o relevo dunha carabela.

Debaixo, un van onde figuraba orixinalmente o mapa de Juan de la Cosa e á beira do monumento a áncora exenta coa súa cadea. O mesmo relevo da Carabela que figura no monumento, sen apenas variacións, aparece tamén nun monólito en Baiona e no pedestal da estatua de Colón.

Os pontevedreses aínda lembran a gran cadea que completaba este monumento de cantería en forma de pórtico, pero xa en 1996, cando María das Mercés Galego Esperanza publica "A escultura pública en Pontevedra", ese elemento nin se cita na descrición do conxunto. Tampouco a carta náutica, suplantada na actualidade por uns navíos e un sol de escaso gusto. Non tiveron mellor sorte as letras. Juan Juega  sinala que "con bo gusto, Filgueira Valverde optou por realizar unha composición con cantería e unha áncora exenta, un memorial mirando ao mar para o que utilizou unha letra intemporal". No momento en que Mercedes Galego Esperanza publica o seu estudo sobre a escultura pública só inclúe cinco dos nomes dos navegantes e engade que "seguen cinco nomees ilegibles pola deterioración".
A realidade é que o monumento incluía inicialmente dúas fileiras de nomes escritos en bronce, unha das cales desapareceu. Posteriormente reescribiuse, empregando para iso a letra monacal galega. E os vándalos e as súas pintadas remataron  por redondear a desfeita. Con todo, o peor desastre viría da man da especulación e en apenas dúas décadas o monumento deixou de ver a ría, cegadas as vistas polo cemento; toda unha metáfora da cidade que perdía o mar"

Artigo orixinal: Susana Regueira (no Faro de Vigo)
Traducido o galego por Antonio Ferrer