Locais con solera de Pontevedra cidade

Co incendio do pasado luns 1 de febreiro  de 2016 , non só se  perdeu un edificio. Unha parte da historia pontevedresa morría coa Moda Ideal, que desde 1896 fornecera de teas e vestimenta a todo o que cruzase as súas portas. Os veciños de Pontevedra deron boa conta diso nas súas conversacións estes días e non poucos se puxeron a nomear e lembrar outros locais de corte similar, deses que consideramos emblemas da zona monumental, que acolleron xeracións de clientes e traballadores, e que se gañaron con suor formar parte da vida pontevedresa.

A rúa Real conta con tres establecementos únicos no seu xénero. A tenda de ultramarinos O Cisne leva desde 1941 servindo produtos a granel de alta calidade. «Chámame Santi», reza o cartón que colga do mandil do seu encargado. Unha mostra de proximidade a primeira vista. Presume de vender o que a el lle gusta e considera que cumpre sobradamente coa calidade esperada. O mellor para o cliente. É a terceira xeración dos Pérez que se pon tras o mostrador.

A ferraxería Galega atópase uns metros máis abaixo. Centos de pequenos caixóns poboan as súas paredes. De memoria, os seus traballadores atopan o que se desexe aínda que o cliente só teña unha mera idea do que busca, unha breve descrición. Non hai truco, son anos de experiencia, case setenta. Xusto ao seu lado, case parede con parede, colgan da porta cestas de vimbia. O traballo artesán e tradicional asume o papel protagonista en Cestigar e os seus máis de tres décadas de historia.

A madeira e a pedra son o fío condutor que une todos estes establecementos. Historia viva que impregna as paredes con anécdotas de clientes e traballadores. A farmacia de José Luís Domínguez Gómez, quizais máis coñecida por ser a farmacia da praza dá Verdura, leva inalterable desde a súa apertura en 1872. Só  se puxo  un novo chan de madeira anos atrás. O rexente actual tomou as súas rendas fai un par de décadas e cambiou o seu nome. A súa vella placa , e o seu nome aínda visible, aínda a conserva; Enrique Eiras.

Na praza de Curros Enríquez, a Droguería Moderna segue sendo un dos puntos clave para os estudantes de Belas Artes. O tempo non pasou por ela e a súa clientela renóvase cada ano. Á súa beira, os locais foron cambiando, pero as súas portas permanecen inalterables, desde 1924, como un clásico pontevedrés.

Irmá da tenda calcinada esta semana, A Moda Dabaixo atópase de loito. En 1896 viu tamén a luz grazas ao esforzo dos irmáns García, un deles, bisavó da actual traballadora do establecemento. O incidente, foi un duro golpe para eles. Un negocio familiar que sempre se dedicou á venda de roupa interior de cabaleiro, boinas, paraugas, camisas, maletas, baúis, e, nos últimos tempos, de pequenas locomotoras e trens de xoguete.

Seis locais que inspiran, que saben de moito, pois, as súas paredes, escoitaron de todo.

O CISE: Os Ultramarinos de toda a vida. Un belo lugar de madeira, que continúa coa venda a granel de froitos secos e especias. A calidade, a proximidade e o trato, as súas especialidades. foto capotillo

FARMACIA DA PRAZA DA VERDURA: Máis dun século vendendo saúde. O seu busto e a súa báscula son os seus acenos de identidade. Desde 1876, a farmacia estivo aberta sen apenas sufrir ningún cambio na súa estética . foto capotillo

FERRAXERÍA A GALEGA: Unha peza para cada cliente. Raro é o pontevedrés que non acudiu a eles buscando esa peza que lle faltaba. Centos de caixóns gardan parafusos, manillas e, sen dúbida, historias. foto capotillo

A MODA DE ABAIXO: De loito, pero con forzas. Aberta o mesmo ano que a Moda Ideal, en 1896, mira ao horizonte con ganas de seguir vendo entrar pola porta a vellos e novos clientes.

DROGERÍA A MODERNA : Máis viva que nunca. Desde 1924 sitúase en Curros Enríquez, pasando de xeración en xeración. Un punto de referencia non só en Pontevedra, senón en toda a comarca. foto capotillo

CESTIGAR: O arte do tradicional. Os produtos de vimbia son un habitual da rúa Real. Alí, na porta de Cestigar, os cestos artesáns dan boa conta do que oferta o interior.

Con nome de muller - Rueiro de Pontevedra

Pontevedra ten 196 rúas con nome de home e apenas 20 con nome de muller. É dicir, hai 10 rúas que rinden homenaxe a homes por cada unha adicada a mulleres

Clica na imaxe para ver quen son.

Traballo feito por Teresa G. C. (6ºC) durante o curso 2015-16

Cando acadou o título de cidade Pontevedra?

 É a Raíña Isabel II quen concede o título pero dada a súa minoría de idade asínao a súa Nai María Cristina que actúa como Rexenta.

“Desde hoy  (23 de noviembre de 1835)  en adelante llamen e intitulen Ciudad de Pontevedra a la que hasta ahora se ha llamado e intitulado Villa del propio nombre, que guarden y cumplan, y hagan guardar y cumplir esta mi carta y lo en ella contenido y que contra su tenor y forma no vayan, ni pasen, ni consientan ir ni parar, que así es mi voluntad”  Los festejos se recogieron el la prensa madrileña “con iluminación voluntaria, repique de campanas, música y hasta fuegos de artificio, además de otras demostraciones con que se  manifestaron de un modo muy positivo su gratitud y reconocimiento a la augusta dispensadora de este honor”

 Historia de Pontevedra de Xosé  Fortes.

Almirantes Matos

No ano 1655, o Almirante pontevedrés Juan García De Matos, Xefe dos galeóns de Nápoles, morre pelexando,  dun canonazo da Escuadra Francesa, preto da costa  de Barcelona.

Levaba 28 anos de constantes e leais fazañas. Deixou aos seus unha limpa folla de servizos. O título de cabaleiro da Orde de Santiago, que o recabara de Don Juan de Austria, e o Escudo que Felipe IV  lle otorgou , cunha chave, unha gadaña e un castelo á beira dereito, e no oposto a bengala de Maestre de Campo.

Juan García, foi un dos tres famosos Almirantes Matos, xunto con Juan de San Vicente  e o seu sobriño Domingo, Todos eles do arrabalde da Moureira.

Pasado un século, en 1758, un ancián membro da familia, Frei Bartolomeu Fernández, sexto neto do que fose Vicario de Mareantes, declaraba que os Matos eran persoas de calidade, honradez e estimación.  Esmeráronse  no servizo aos Católicos Reyes , de quen mereceu, para el  e para toda a familia e descendencia, a honra de expedir ao seu favor Reais Cédulas para que se lles gardasen todas as excepcións e privilexios que merecían polos seus destacados servizos.

No museo de Pontevedra hai unha copia das Reais Cedulas, folio 30 r.

Monumento os Navegantes de Pontevedra

"É un dos monumentos máis fermosos da cidade, o máis arquitectónico: un muro de sillares cun transparente no que figuraba orixinalmente o mapa de "Juan De La  Cosa". O seu emprazamento non foi casual: fronte á ría, para que os heroes da navegación aos que rende homenaxe intuísen os camiños que axudaran a abrir. A especulación cegoulle a vista e, a maiores, as intervencións desafortunadas: desapareceu a gran cadea que completaba a áncora dos galeóns de Rande, cambiáronse as letras orixinais de bronce, o relevo foi substituído..."

"A mediados do século XVI o pontevedrés Pedro Sarmiento de Gamboa cumpría 25 anos e xa atravesara o Atlántico. México, Guatemala, as Illas Salomón (participou na primeira expedición que as descubriu) ou Perú foron algúns dos seus destinos nos anos seguintes, nos que non faltaron problemas coa Inquisición. Era un destacado experto en ciencias como a astronomía, cosmógrafo, avezado navegante e posuidor dunha basta cultura, por iso é polo que o seu nome figure por dereito propio no monumento co que Pontevedra rende homenaxe aos pioneiros da navegación.

Situado nos xardíns das Palmeiras, o monumento foi inaugurado o 12 de outubro de 1959. Con vistas á ría figura a inscrición "Los hombres de estas rías que hallaron gloria por los caminos del mar" e na parte posterior os nomes dos navegantes escritos en letras de bronce:

1-Paio Gómez Charino,

2-Alvar Paez de Sotomayor,

3-Alfonso Jofre de Tenorio,

4-Juan da  Nova,

5-Pedro Sarmiento de Gamboa,

6-Gonzalo de Vigo,

7-Bartolomeu e Gonzalo de Nodal,

8-Juan de Matos (Ver Almirantes Matos)

9-Enrique McDonell de Conde,

10-José Gago de Mendoza

11- Casto Méndez Núñez.

O historiador Juan Xoga explica que o polígrafo Xosé Filgueira Valverde "era neses momentos e ata 1969 simultaneamente director do Museo e alcalde e o que fai é compatibilizar ambos os mundos, por exemplo realizando depósitos como o da áncora do monumento para que poidan ser utilizados en espazos urbanos".

A áncora procedía dos galeóns afundidos na batalla de Rande de 1702 e de feito existe unha fotografía onde se ve o ferro depositado nas Ruínas de Santo Domingo, sede inicialmente da Sociedade Arqueolóxica e posteriormente dependente do Museo.

Tamén procedía dos galeóns afundidos en Rande a gran cadea que a completaba e ambas redondeaban o conxunto de sillares e granito. Descoñécese (aínda que algunhas fontes apuntan a Agustín Portela) o autor do deseño, puramente arquitectónico: un muro de sillares de granito que no ángulo superior esquerdo inclúe o relevo dunha carabela.

Debaixo, un van onde figuraba orixinalmente o mapa de Juan de la Cosa e á beira do monumento a áncora exenta coa súa cadea. O mesmo relevo da Carabela que figura no monumento, sen apenas variacións, aparece tamén nun monólito en Baiona e no pedestal da estatua de Colón.

Os pontevedreses aínda lembran a gran cadea que completaba este monumento de cantería en forma de pórtico, pero xa en 1996, cando María das Mercés Galego Esperanza publica "A escultura pública en Pontevedra", ese elemento nin se cita na descrición do conxunto. Tampouco a carta náutica, suplantada na actualidade por uns navíos e un sol de escaso gusto. Non tiveron mellor sorte as letras. Juan Juega  sinala que "con bo gusto, Filgueira Valverde optou por realizar unha composición con cantería e unha áncora exenta, un memorial mirando ao mar para o que utilizou unha letra intemporal". No momento en que Mercedes Galego Esperanza publica o seu estudo sobre a escultura pública só inclúe cinco dos nomes dos navegantes e engade que "seguen cinco nomees ilegibles pola deterioración".

A realidade é que o monumento incluía inicialmente dúas fileiras de nomes escritos en bronce, unha das cales desapareceu. Posteriormente reescribiuse, empregando para iso a letra monacal galega. E os vándalos e as súas pintadas remataron  por redondear a desfeita. Con todo, o peor desastre viría da man da especulación e en apenas dúas décadas o monumento deixou de ver a ría, cegadas as vistas polo cemento; toda unha metáfora da cidade que perdía o mar"

Artigo orixinal: Susana Regueira (no Faro de Vigo)

Traducido o galego por Antonio Ferrer

Teatro Malvar

Estadio da Xuventude (Pontevedra) anos setenta.